Level up: Hoe je een gezonde gamer opvoedt en gameverslaving voorkomt

Het opvoeden van een kind of tiener die dol is op gamen, kan soms overweldigend aanvoelen. Misschien maak je je zorgen of voel je je schuldig over de hoeveelheid tijd die je kind aan videogames besteedt. Of misschien vind je het lastig om in de gaten te houden welke games ze spelen en met wie ze spelen. Of misschien weet je niet goed hoe je moet omgaan met de uitbarstingen die kunnen ontstaan als het tijd is om te stoppen.

Als ouder of verzorger vraag je je misschien af of het spelen van videogames überhaupt wel goed is voor je kind. Of juist, aan de andere kant, waar al die ophef over gaat. Het lijkt wel alsof iedereen met wie je praat een andere mening heeft over gamen. Sommige ouders laten hun kind onbeperkt spelen, anderen verbieden het helemaal, en velen proberen een gulden middenweg te vinden.

Opvoeden in het digitale tijdperk is niet altijd makkelijk, maar er zijn manieren om je schuldgevoel te verminderen en een gezond evenwicht te vinden. Door de voordelen en risico’s van gamen te begrijpen en positieve opvoedingsstrategieën te gebruiken, kun je je opvoedingsvaardigheden op het gebied van technologie naar een hoger niveau tillen, zodat je kind plezier heeft en veilig blijft.

Ready player one: de voor- en nadelen van gamen voor kinderen

Spelletjes bestaan al eeuwen en zijn een eeuwenoud tijdverdrijf voor zowel volwassenen als kinderen. We spelen spelletjes om te socializen, problemen op te lossen en plezier te hebben, of het nu gaat om kaarten, schaken of Mario Kart.

De afgelopen decennia hebben videogames een enorme ontwikkeling doorgemaakt. Meeslepende game-ervaringen met verbluffende beeld- en geluidseffecten worden nu ontworpen voor elke leeftijd en elk niveau. Geen wonder dat kinderen er zo dol op zijn! Kinderen kunnen helemaal opgaan in een virtuele wereld terwijl ze in hun eentje spelen, contact maken met vrienden of overal ter wereld nieuwe speelkameraadjes vinden.

In de moderne wereld is gamen voor kinderen een veelvoorkomende manier om te ontspannen, plezier te hebben en contacten te leggen. Gamen is een wereldwijd fenomeen: bijna negen op de tien kinderen in landen met een gemiddeld of hoog inkomen spelen online games.

De voordelen

Onderzoek heeft aangetoond dat gamen voor kinderen en tieners onder andere de volgende voordelen kan hebben:

• Het ontwikkelt sociale vaardigheden en bevordert teamwork
• Stimuleert creativiteit en verbeeldingskracht
• Verbetert de hand-oogcoördinatie en het multitasken
• Verbetert cognitieve vaardigheden zoals probleemoplossing, werkgeheugen, kritisch denken en het bedenken van strategieën
• Verbetert het welzijn

Zoals met veel dingen in het leven geldt ook voor gamen dat je er met mate van kunt genieten. Problemen en gameverslaving kunnen ontstaan als het gamen te veel wordt, dus het is belangrijk om je kind te helpen zich zoveel mogelijk aan de richtlijnen voor scherm tijd te houden. De Wereldgezondheidsorganisatie De Wereldgezondheidsorganisatie adviseert geen schermtijd voor kinderen jonger dan twee jaar, minder dan één uur per dag voor kinderen van twee tot vijf jaar, en het beperken van recreatieve schermtijd voor oudere kinderen en tieners.

Kwalitatief hoogwaardige content die geschikt is voor de leeftijd is ook heel belangrijk, dus kijk goed naar de classificatie of leeftijdsclassificatie van het spel en lees onafhankelijke recensies op betrouwbare websites. Jongere kinderen hebben misschien meer baat bij creatieve en niet-competitieve spellen, terwijl oudere kinderen coöperatieve of op vaardigheden gebaseerde spellen wellicht leuker en uitdagender vinden.

De nadelen

Onderzoek heeft risico’s aan het licht gebracht die gepaard gaan met gamen bij kinderen en tieners, vooral als het overmatig of zonder grenzen gebeurt. Deze kunnen onder andere zijn:

• Problemen met de geestelijke gezondheid zoals depressie en angst
• Het kan ervoor zorgen dat je te weinig slaapt, te weinig beweegt en te weinig sociale contacten hebt in het echte leven
• Functies in games die gokachtig gedrag normaliseren, zoals loot boxes waarvan de inhoud door toeval wordt bepaald, en die de kans op toekomstig gokgedrag vergroten.
• Gamingstoornis of gameverslaving, wat tot ernstige persoonlijke, gezins-, sociale of schoolproblemen leidt
• Blootstelling aan ongepaste inhoud/reclame, cyberpesten, grof taalgebruik, haatzaaiende uitlatingen, sextortion en criminele netwerken in chatrooms met vreemden
• Lichamelijke gezondheidsproblemen/blessures aan duimen, polsen, ellebogen en ogen

Hoewel de bevindingen gemengd zijn, wijzen sommige onderzoeken erop dat het spelen van gewelddadige videogames bij sommige kinderen in verband kan staan met agressief gedrag¹. Het kan helpen om hier goed over na te denken, eerst de leeftijdsclassificatie te controleren – en in de gaten te houden hoe dit je kind beïnvloedt.

Positieve opvoedingsstrategieën gebruiken om een gezonde gamer op te voeden.

Er zijn tal van manieren waarop ouders en verzorgers de voordelen kunnen vergroten, de risico’s kunnen minimaliseren en hun kind kunnen helpen gezonde gamegewoonten te ontwikkelen.

Hoe je een gezonde -gamer opvoedt:

1. Maak een gezinsplan voor schermtijd
   Organiseer een gezinsbijeenkomst waar iedereen wordt uitgenodigd om zijn of haar gedachten en ideeën te delen. Het kan handig zijn om een dagelijks schema op te stellen voor tijd die wordt besteed aan lichaamsbeweging, huiswerk, klusjes, tijd met het gezin, schermtijd en voldoende slaap.
   
   Door kinderen bij het plan te betrekken, voelen ze zich gezien, gehoord en gewaardeerd. Je zult misschien zelfs verrast zijn door hun bereidheid om zelf limieten voor schermtijd vast te stellen, nadat je hebt uitgelegd hoe die hen gezond en veilig houden. Deelnemen aan de discussie helpt kinderen en tieners ook om zich aan de regels te houden – hoewel ze af en toe misschien wel een herinnering nodig hebben.
   
   Bepaal wanneer en wat ze mogen spelen, hoe lang en wat de gevolgen zijn als ze de afspraak niet nakomen. Het helpt als de gevolgen aansluiten bij het gedrag en makkelijk na te leven zijn. Als je kind bijvoorbeeld 30 minuten langer speelt dan afgesproken, verliest het 30 minuten schermtijd de volgende keer dat het mag spelen. Misschien wil je hier wat flexibiliteit inbouwen, want het kan lastig – en frustrerend – zijn voor kinderen om een spel halverwege te moeten stoppen, vooral als ze net op het punt staan om te winnen! Dit kan ervoor zorgen dat kinderen juist op het moment dat ze moeten stoppen moeite hebben om met hun emoties om te gaan.
   
   Door je kind 10 minuten extra te geven, zodat het spel dat het aan het spelen is kan afmaken, en door het te bedanken dat het op het afgesproken tijdstip stopt, zal je kind zich gerespecteerd en begrepen voelen – en hopelijk blijft de vrede bewaard!
   
   
2. Speel samen videogames en online games
   Tijd doorbrengen met je kind terwijl jullie samen videogames spelen, heeft veel voordelen. Of je nu 10 minuten of een paar uur per week samen speelt, je krijgt waarschijnlijk een beter beeld van waarom je kind zo van gamen houdt en leert meer over de games die het speelt. Bovendien kan samen gamen helpen om minder discussies en conflicten over gamegedrag te hebben. Je geeft ook een positief voorbeeld van hoe je verantwoord videogames speelt, en je kunt beter inschatten of je de instellingen voor ouderlijk toezicht moet aanpassen of bepaalde functies (zoals chatrooms) moet uitschakelen. 
   
   Het belangrijkste is dat het spelen van videogames met je kind je helpt om meer tijd samen door te brengen, plezier te hebben en van elkaars gezelschap te genieten. Dit doet wonderen voor het versterken van jullie band en brengt jullie dichter bij elkaar. Als het even tegenzit of er problemen zijn, zorgt jullie hechte band er ook voor dat je kind zich meer op zijn gemak voelt om zich open te stellen en om hulp te vragen.
   
   
3. Moedig zelfstandigheid en probleemoplossend vermogen aan
   Door kinderen de kans te geven om meningsverschillen of vriendschapsdrama’s online zelf op te lossen, voordat je er meteen tussenbeide komt om dingen te ‘repareren’, kun je hun zelfstandigheid en probleemoplossend vermogen helpen ontwikkelen.
   
   Het kan helpen om jezelf af te vragen: ‘Wat zou ik een paar minuten kunnen doen terwijl ze dit proberen op te lossen?’ Misschien een kopje thee of koffiezetten, of even de e-mail checken. Hoewel je misschien moet ingrijpen als het gedrag problematisch of respectloos wordt, help je kinderen door ze de kans te geven het zelf op te lossen vaardigheden te ontwikkelen die ze zowel online als in het echte leven kunnen gebruiken.
   
   
4. Geef duidelijke, rustige instructies om respectvol online gedrag te stimuleren
   Praat met je kind over wat wel en niet oké is tijdens het gamen. Als je bijvoorbeeld merkt dat ze via de headset boos tegen hun vrienden schreeuwen wanneer een spel spannend wordt, kun je proberen ze duidelijk en rustig te vragen: “Stop alsjeblieft met schreeuwen en praat vriendelijk.” Als het geschreeuw of de game-woede aanhoudt, kun je een korte en logische consequentie geven, zoals 15 minuten stoppen met spelen, voordat je weer probeert.
   
   Door de emotie te benoemen en even pauze te nemen, help je je kind ook om emotionele regulatievaardigheden te ontwikkelen en met heftige gevoelens om te gaan. “Het is oké om boos te zijn, maar zo schreeuwen is niet oké. Wat dacht je ervan om even pauze te nemen en een glas water te pakken/even naar buiten te gaan om te strekken/15 minuten met de hond te spelen, en dan kun je het nog eens proberen.”
   
   Elk kind is uniek. Als je merkt dat bepaalde spelletjes problemen veroorzaken, kan het helpen om met je kind te praten over wat er aan de hand is, of hem of haar aan te moedigen om een tijdje een ander spel te spelen.
   
   
5. Geef lof en positieve aandacht om de speeltijd in balans te brengen met activiteiten in het echte leven
   Complimenteer en positieve aandacht kun je op allerlei manieren inzetten om een gezonde gamer op te voeden. Door je kind op te merken en te prijzen als het goed met vriendjes speelt, of als het stopt met gamen op het afgesproken tijdstip, of als het de controllers netjes opbergt, stimuleer je het gedrag dat je graag ziet. Je kunt het ook gebruiken om de gametijd in balans te brengen met activiteiten in het echte leven die essentieel zijn voor de lichamelijke en geestelijke gezondheid, ontwikkeling en het welzijn van je kind.
   
   Als je kind besluit om iets anders te gaan doen dan gamen, zoals op de trampoline springen, kun je proberen hem of haar een complimentje te geven door bijvoorbeeld te zeggen: “Wat een geweldig idee om naar buiten te gaan.” Of nog beter: geef hem of haar ook positieve aandacht door hem of haar een knuffel te geven terwijl je een complimentje geeft. Of ga met hem of haar mee naar buiten en breng samen wat quality time door. Complimenten en positieve aandacht werken voor kinderen van alle leeftijden, inclusief tieners, dus bedenk wat voor jouw gezin zou kunnen werken.

Laten we beginnen!

Leer meer over positief opvoeden via onze online programma’s

Elke ouder kan baat hebben bij wetenschappelijk onderbouwde strategieën om zijn of haar kind te ondersteunen.

Voor gezinnen met kinderen jonger dan 12 jaar biedt Triple P Online positieve strategieën om je te helpen met vertrouwen om te gaan met de dagelijkse uitdagingen van het ouderschap.

Voor ondersteuning bij tieners kun je Teen Triple P Online eens proberen.

Triple P – Onderbouwd door onderzoek, bewezen door ouders.

Referenties

1. Burkhardt, J., & Lenhard, W. (2022). A Meta-Analysis on the Longitudinal, Age-Dependent Effects of Violent Video Games on Aggression. Media Psychology, 25(3), 499–512. https://doi.org/10.1080/15213269.2021.1980729